تصاویر مقاطع کانی شناسی

در کانی شناسی نوری و مینرالو گرافی توسط دکتر محمدی و دکتر فیضی مقاطع کانی ها را در زیر میکروسکوپ و با دو نور طبیعی و پلاریزه می بینیم اشنایی با شکل کانی ها و ویژگی های انها در مقطع مشاهده شده به اشنایی با کانی مورد نظر در امتحان پایانی کمک بیشتری به ما می کند

کوارتز

پلاژیوکلاز

کلسیت

اپیدوت

ژئوفيزيک هوايي

برداشتهاي ژئوفيزيك هوابرد كه توسط هواپيما يا هلي كوپتر انجام مي گيرد شامل اندازه گيري تغييراتچندين پارامتر فيزيكي زمين مي باشد. مهمترين پارامترهاي قابل اندازه گيري عبارتند از : رسانايي (Conductivity) كه با عكس مقاومت ويژه برابر است، خود پذيري مغناطيسي (Susceptibility) ، چگالي و تجمع عناصر راديواكتيو شامل پتاسيم و توريم و اورانيم ، هر گونه تغيير در نزديكي سطح زمين كه سبب تغييرات قابل اندازه گيري در اين پارامترها شود، كاربردهاي عملي ژئوفيزيك هوايي را نشان مي دهد. دستگاههاي اندازه گيري پارامترهاي مذكور عبارتند از : الكترومغناطيس (EM)، مغناطيس ، گراني، طيف سنجي اشعه گاما (AGS)، برداشتها EM تغييرات سه بعدي در رسانايي را كه بدليل تغيير در ليتولوژي ، شدت آلتراسيون و حجم آبهاي زيرزميني يا درجه شوري آن ايجاد شده است، به نقشه در مي آورد. از برداشتهاي مغناطيسي جهت تهيه نقشه تغييرات خود پذيري مغناطيسي كه غالباً مربوط به تغيير درصد مگنتيت سنگها مي باشد، استفاده مي گردد و برداشتهاي اسپكترومتري اشعه گاما ، تشعشعات حاصل از يك يا چند راديو الحان طبيعي يا ساخت بشر را اندازه گيري مي كند. روشهاي مذكور جهت اهداف متعدد بكار گرفته مي شود.‌در مواردي يك روش نشانه مستقيمي از وجود كانه مورد نظر را در اختيار قرار مي دهد بطور مثال مواقعي كه روش مغناطيسي براي يافتن كانه هاي آهن و نيكل بكار مي رود.‌در موارد ديگر يك روش ممكن است تنها نشانه اي از مناسب بودن شرايط براي حضور كاني مورد نظر را ارائه دهد، بعنوان مثال روش مغناطيسي در اكتشاف نفت غالباً وسيله شناسايي در تعيين عمق سنگ كفهاي آذرين مي باشد تا با مشخص شدن ضخامت رسوبات اكتشاف نفت تضمين گردد.
اكتشافات برداشتهاي ژئوفيزيكي را مي توان در زمين، دريا و هوا انجام داد.‌در مناطقي كه وسعت زيادي دارند (بيش از صد هزار كيلومتر مربع) غالباً از روشهاي هوابرد استفاده مي شود. زيرا اين روشها خيلي سريعتر و با دقت بيشتري انجــام مي گيرد.

ادامه نوشته

عناصر کمياب زمين ( REE )

عناصر کمياب زمين ( REE ) ، عنصرهاي 58 تا 71جدول تناوبي را تشکيل ميدهند و جزو عناصر واسطه داخلي مي باشند. وجه تسميه لانتانيدها از عنصر 57 جدول يعني لانتان(La)گرفته شده است. بايد توجه داشت که خواص شيميايي اين دسته از عناصر مشابه خواص لانتان مي باشد. در واقع اطلاق نام عناصر نادر يا کمياب، از آنجائيکه اين عناصر نه کميابند و نه به آن دسته از اکسيدهاي خاکي مانند(اکسيدهاي)آلومينيوم، زيرکونيوم و ايتريوم تعلق دارند، غلط مصطلح است. زماني که نخستين اعضاي اين گروه براي اولين بار کشف شد، بصورت اکسيد مجتمع گرديده بودند و از آنجايي که اين اکسيدها تا اندازهاي به اکسيدهاي کلسيم، منيزيم و آلومينيوم که بعدها به آنها عنوان اکسيدهاي خاکي اطلاق گرديد شباهت دارند، لذا اين عناصر به نام عناصر کمياب معروف گرديدند. در هر صورت بايد توجه داشت که سريوم در پوسته زمين بسيار فراوان تر از سرب بوده و نيز ايتريم از قلع بسيار فراوانتر است و حتي بايداذعان نمود که کمياب ترين خاکهاي کمياب، به استثناي پرومتيم، بسيار از عناصر گروه پلاتين فراوانترند.
مهمترين کاني هاي عناصر کمياب عبارتند ازمونازيت، زنوتيم، بستناسيت. معمولااين مواد بوسيله اعمال مکانيکي مانند شناورسازي و يا استفاده از روشهاي مغناطيسي تغليظ ميشوند. سپس لانتانيدها در حالتيکه بصورت کانيهاي فسفات يا سيليکات مي باشند، بوسيله اسيد مورد شستشو قرار مي گيرند. برخي از کانيها مانندکولومبوتانتالات ها با کربن حرارت داده شده و يا تحت تاثير کاستيک قوي قبل از سنگ شويي قرار داده ميشوند.

ادامه نوشته

گل حفاري

گل حفاري نقش مهم و حساسي در حفاري دارد در واقع سرمايه هاي مالي و انساني به اين ماده بستگي دارد و اشتباهي در انتخاب كردن نوع و وزن آن از بسته شدن چاه تا ذوب شدن دكل و نابود شدن انسان هاي بسياري همراه است. مسير حركت گل بصورت مسير بسته واز كناردكل شروع شده از درون لوله هاي حفاري عبور كرده سپس از شكافهاي درون مته خارج و بعد از آن از كناره هي لوله حفاري به محل اوليه خود بر ميگردد در اين مسير گل نقش هاي تعيين كننده اي دارد. كه عبارتنداز:

- خارج كردن خوده سنگهاي كنده شده ازاطراف مته و آوردن آنها به سطح
- خنك كردن وتقليل اصطحلاك مته با زمين
- محافظت ديواره چاه و ممانعت از ريزش طبقات
- ايجاد تعادل بين مايعات طبقه اي و مايعات داخل چاه
- انتقال گاز و يا نفت طبقات زيرزميني به سطح و دستگاههاي اندازه گيري مثل دستگاه شناسي گازها و يا دستگاه تعيين كننده نوع گاز

وظيفه اصلي گل ثابت نگه داشتن فشار هيدروستكي در داخل چاه است اگر فشار گل از فشار مواد موجود در داخل چاه بيشتر باشد در اين صورت گل به داخل سازنده ها نفوذ كرده و باعث كم شدن (loss) گل مي شود. اگر حفار سرچاهي متوجه اين جريان نشود گل به سرعت كم شده و بعد از تمام شدن و يا كم شدن فشار گل چاه فوران (flow rate) مي كند اين موجب مي شود كه دكل حفاري نابود شود در سازنده هايي كه گاز و يا نفت وجود دارد اين جريان با آتش سوزي همراه بوده و موجب گير كردن لوله حفاري در چاه مي شود كه اين موجب اشكال در حفاري مي شود براي سنگين كردن گل از مواد مختلفي همچون نمك و … استفاده مي شود كه اين تركيبات را با آزمايش بدست آورده اند.

ادامه نوشته

رشته حفاری

بین مته و سطح، جایی که گشتاور تولید می‌شود، رشته حفاری مشاهده می‌شود. در حالیکه رشته حفاری وسیله‌ای برای انتقال نیرو است، عملکردهای دیگری نیز دارد.

کتاب استاتیک ج. ال. مریام و ال. جی. کرایگ

دانلود کتاب استاتیک ج. ال. مریام و ال. جی. کرایگ

^{پسورد : www.98ia.com}

کتاب دینامیک مریام

دانلود کتاب دینامیک مریام

^{پسورد : www.98ia.com}

دانلود حل المسائل کتاب دینامیک مریام

کتاب مقاومت مصالح جانسون و پوپوف

دانلود کتاب مقاومت مصالح بیر جانسون ویرایش چهارم 4

 مقاومت مصالح پوپوف (جلد ۱)  

^{پسورد : www.98ia.com}

 

روشهاي حفاري

عوامل موثر بر حفاري و نوع حفاري مورد استفاده
به هنگام اسفاده از انواع روشهاي حفاري ، بايد به نکاتي توجه داشت و با توجه به آنها حفاري را ادامه داد :
● مقدار انرژي مورد نياز براي حفاري به نوع سنگ بستگي دارد (تابع نوع سنگ و مقدار استحکام آن است). سازند هاي سست و تحکيم نشده (مثل ماسه ، سيلت و رس) راحت تر حفاري مي شوند. و سازند هاي محکم و سخت (مثل گرانيت و بازالت و اسليت)که چگال تر هستند به نيروي بيشتري نياز دارند.
● در هنگام حفاري سنگهاي سخت و محکم ، ابزار حفاري به خنک سازي و روغن کاري نياز دارند.
● قطعات خرد شده و واريزه ها (Debris) بايد از ته چال خارج شوند.
● براي حفاري در سازندهاي تحکيم نشده (Unconsolidated) به منظور جلوگيري از ريزش چال بايد از نگهداري و حفاظ استفاده نمود.

روشهاي حفاري:
در زير نام چند شيوۀ حفاري که همگي کم هزينه و ساده هستند را مي بينيد. انواع حفاري نامبرده شده در زير در صفحات بعدي همراه با تصوير توضيح داده شده اند.
● حفاري ضربه اي (Percussion drilling)
● حفاري با مته مارپيچي (Hand-auger drilling)
● حفاري جتينگ (Jetting)
● حفاري Sludging (جتينگ معکوس(
● حفاري چرخشي ضربه اي (Rotary-percussion drilling)
● حفاري چرخشي همراه با شستشوي ذرات (Rotary drilling with flush)

ادامه نوشته

معادن زير زميني

به تمام روشهاي دسترسي به ماده معدني از سطح به طرف عمق گشايش گويند. در اين رابطه تصميمات اوليه متعددي بايستي گرفته شود که اهم انها عبارتند از:
1 ) موقعيت بازکننده هاي معدن (چاه قائم، تونل مورب ،چاه مورب …)
2 ) نوع بازکننده ها
3 ) ابعاد بازکننده ها (سطح مقطع )
4 ) انتخاب سيستم ترابري ( بارگيري +باربري )
5 ) انتخاب سيستم مناسب استخراج

عوامل موثر در تعيين نوع گشايش معدن :
1 ) عمق کانسار
2 ) شيب کانسار
3 ) ضخامت کانسار
4 ) وضعيت توپوگرافي سطح زمين
5 ) مشخصات زمين شناسي و معدني کانسار

نکته ؟؟
براي روشهاي گشايش و استخراج زيرزميني سه اصل مهم است :
1 ) ايمني افراد معدن
2 ) اقتصادي بودن( قيمت تمام شده ماده معدني + ميزان پيشروي به ازاي واحد وزن حداقل باشد)
3 ) کمترين ميزان افت

ادامه نوشته

مته حفاری (Drilling Bit)

مته حفاری اولین ابزاری است که جهت حفر چاه‌های نفت و گاز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این وسیله در اثر چرخش رشته حفاری به حرکت درآمده و باعث سوراخ کردن زمین می‌شود.

 

انواع مته‌های حفاری

مته‌های حفاری به دو گروه عمده مته‌های کاجی یا چرخشی یا مخروطی(ROLLER CONE BIT) و مته‌های سایشی (FIXED CUTTER BITS) تقسیم می‌شوند ولی در کنار این دو گروه می‌توان مته‌های مغزه‌گیری (CORE HEAD) را که در عملیات مغزه‌گیری چاه (CORING)‌ مورد استفاده قرار گیرند، قرار داد.

ادامه نوشته

مقاطع میکروسکوپی

در کانی شناسی نوری و مینرالوگرافی توسط دکتر محمدی و دکتر فیضی در بخشی با تهیه مقاطع اشنا می شویم:

برای مطالعه سنگها و کانیها چهار نوع مقطع تهیه می‌شود:

1. مقاطع نازک
2. مقاطع صیقلی
3. مقاطع دوکاره
4. مقاطع فلوئید اینکلوژون
5. لامل: که بطور استاندارد ابعاد (mm 48×28) دارند، ولی لاملهایی به ابعاد (mm 42×24) و همچنین (mm 75×25) نیز کاربرد دارند. ضخامت لاملها معمولا 1mm می‌باشد. از بین این مقاطع ، مقاطع نازک و صیقلی بیشتر کاربرد دارد.

وسایل و لوازم لازم برای مقطع زنی

1. دستگاه برش
2. دستگاه ساب
3. پودر کروندم با مشهای متفاوت
4. چسب (صمغ کانادا ، اپوکسی ، پلی‌استر) که از بین این چسبها ، صمغ کانادا بیشترین کاربرد را دارا می‌باشد.

مقاطع نازک

برای تهیه یک مقطع نازک به این ترتیب عمل می‌کنیم: ابتدا سنگ را به اندازه لام برش می‌دهیم و بعد با پودر کروندوم با مشهای متفاوت (ابتدا از مش 80 شروع می‌کنیم و به تر تیب با 320 ، 400 ، 600 پولیش می‌دهیم تا جای اره کاملا از بین برود). بعد لام را با همان پودر کروندوم پولیش می‌دهیم تا کمی کدر شده و مثل سطح سنگ شود. سپس سطحی از رنگ را که کاملا صیقلی کرده‌ایم، با چسب صمغ کانادا به لام می‌چسبانیم تا 24 ساعت به همان حالت باقی بماند و چسب محکم شود.

بعد سنگ را برش می‌دهیم تاحدود 2mm روی لام باقی بماند. در این حالت ضخامت برای مطالعه مقطع بسیار زیاد است، چون نور از مقطع عبور نمی‌کند. سپس بابید با پودر کروندم از ضخامت آن بکاهیم. مش پودر به سختی سنگ بستگی دارد و هر چه سنگ نرمتر باشد، از پودر کروندم با مشهای ریزتر استفاده می‌کنیم تا به ضخامت استاندارد برای مطالعه برسد (0.3mm). اگر این کار صورت نگیرد، امکان دارد سابیدن بیش از حد ، صورت گیرد و اثری از سنگ بر روی لام باقی نماند.

برای کنترل ضخامت مفید مقطع معلولا کانی کوارتز را معیار سنجش قرار می‌دهند، زیرا این کانی در زیر میکروسکوپ به آسانی قابل تشخیص می‌باشد. زمانی که مقطع آماده گردید، یک لام شیشه‌ای بسیار نازک که ضریب شکست نور آن 1 می‌باشد (باعث تغییر در خواص نوری کانیها نمی‌شود) را به لام اصلی می‌چسبانیم. بعد از محکم شدن ، مقطع برای مطالعه آماده می‌شود.

مقطع صیقلی (pulish)

برای تهیه این نوع مقاطع نمونه به صورت مربعی در ابعاد (Cm 2×2) برش داده ، داخل قالب مخصوصی (مانند قوطی فیلم عکاسی) قرار می‌دهیم و قالب را با چسب اپوکسی پر می‌کنیم. (چسب صمغ کانادا به علت ترک برداشتن مناسب نیست، نمونه به مدت 24 ساعت به صورت معلق در داخل چسب قرار می‌گیرد. سپس قالب را از بالا و پایین باز کرده و نمونه را همراه چسب از قالب خارج می‌کنیم و سطح آنرا برش می‌دهیم تا سنگ قابل لمس باشد.

در ادامه کار ابتدا با پودر کروندم و مشهای مختلف پولیش می‌دهیم و بعد از هر مرحله نمونه را شسته و کار را بر همین منوال ادامه می‌دهیم. (به ترتیب از پودر مشهای 320 ، 800 ، 1200 استفاده می‌کنیم) سپس از خمیر الماسه که خود نیز دارای سایزهای مختلفی است، استفاده می‌شود. برای اینکار خمیر الماسه 6 ، با خمیر الماسه 3 میکرونی این کار را ادامه می‌دهیم. برای کانیهای فلزی تا مرحله 3 میکرونی کافی می‌باشد، ولی در مواردی از خمیر الماسه‌های 0.5 میکرونی نیز استفاده می‌شود. بعد از هر مرحله با میکروسکوپ مقطع را کنترل می‌کنیم.

هر زمان نور تابشی و بازتابشی به نحوی عمل کنند که کانیها بخوبی قابل شناسایی باشند، کار پولیش دادن را خاتمه می‌دهیم. این مقاطع بوسیله میکروسکوپهای انعکاسی برای مطالعه کانیهای فلزی و اوپک که نور از آنها عبور نمی‌کند، مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

ادامه نوشته

طبقه ‌بندی کانی ‌ها

طبقه ‌بندی کانی ‌ها ممکن است برپایه ‌ی چگونگی شکل‌ گیری آن‌ ها انجام شود. بر این اساس، آن‌ ها را به کانی‌ های ماگمایی، رسوبی و دگرگونی طبقه ‌بندی می ‌کنند. روش دیگر برای طبقه ‌بندی کانی ‌ها، توجه به ترکیب شیمیایی آن‌ هاست که در این‌جا مورد توجه است.

1. سلیکات‌ها: از ترکیب شدن سیلیسوم، اکسیژن و یک یا چند فلز به دست می ‌آیند. به دو دسته‌ی سیلیکات ‌های تیره(دارای آهن و منیزیم) و سیلیکات ‌های روشن(بدون آهن و منیزیم) تقسیم می‌ شود. الوین، پیروکسین، آمفیبول، میکای سیاه، تورمالین، تالک، سرپانتین و آزبست، نمونه‌ هایی از دسته ‌ی نخست، کوارتز، فلدسپات، میکای سفید و کائولینیت، نمونه ‌هایی از دسته‌ ی دوم هستند.

2. سولفات ‌ها: از ترکیب شدن اکسیژن، گوگرد و یک یا چند فلز به دست می ‌آیند. حدود 150 کانی از این گونه وجود دارد که انیدریت، ژیپس، باریت و آلونیت از آن ‌ها هستند.

3. کربنات‌ ها: از حل شدن دی‌اکسیدکربن در آب باران، اسیدکربنیک به دست می ‌آید و این اسید یون بی ‌کربنات را به وجود می آورد. از ترکیب شدن این یون با یون ‌ها مثبت فلزی، حدود 70 گونه کانی کربناتی به وجود آمده است. کلسیت، دولومیت، منیزیت، سیدریت، اسمیت‌ سونیت، سروزیت و مالاکیت از آن ‌ها هستند.

4. فسفات‌ ها: از ترکیب شدن فسفر، اکسیژن و یک یا چند فلز به دست می ‌آیند. آپاتیت و فیروزه نمونه‌ هایی از این دسته هستند.

5. هالیدها: ترکیب ‌های گوناگونی از هالوژن ‌ها، یعنی کلر، فلئور، برم و ید با یک فلز هستند. هالیت، سیلویت و فلئوریت از این دسته ‌اند.

6. سولفیدها: ترکیبی از گوگرد با یک فلز هستند. بیش از 200 نوع سولفید در طبیعت پیدا شده که گالن، پیریت، اسفالریت وکالکوسیت از آن ‌ها هستند.

7. اکسیدها: از ترکیب شدن اکسیژن با یک فلز به دست می ‌آیند. یخ، هماتیت، مانیتیت، لیمونیت و کورندوم از این دسته ‌اند.

8. عنصرها: از بین همه‌ ی عنصرهایی که در زیمن پیدا می ‌شود، فقط حدود 20 عنصر به صورت خالص می ‌تواند سازنده ی کانی باشند. طلا، نقره، مس، کربن و گوگرد از این دسته ‌اند.

شناسایی کانی ‌ها

برای شناسایی کانی ‌ها از روش ‌های گوناگونی، مانند رنگ‌ شعله، طیف نوری، میکروسکوپ ‌های پلاریزان، میکروسکوپ الکترونی و پرتو ایکس، بهره می ‌گیرند.

رنگ‌ شعله. در این روش تکه ‌ای از کانی یا پودر آن را روی شعله نگه می ‌دارند و با دستگاهی به آن می ‌دمند. با تغییر رنگی که در شعله پدید می ‌آید، می ‌توان برخی از کانی ‌ها را شناسایی کرد. سدیم رنگ زرد، پتاسیم رنگ نارنجی، منیزیم رنگ قرمز، کلسیم رنگ نارنجی، باریم رنگ سبز مایل به زرد و مس رنگ سبز درخشان، به وجود می ‌آورد.

طیف نور. در این روش مقدار اندکی از یک کانی را در دستگاهی، که با جرقه ‌ی الکتریکی و در فشار زیاد کار می ‌کند، قرار می‌ دهند تا کانی بخار شود. در این حالت، اتم ‌های عنصرهای سازنده ‌ی کانی، طول موج ویژه‌ای تولید می‌ کنند که پس از عکس ‌برداری می ‌توان با کمک آن‌ ها به عنصرهای سازنده ‌ی کانی پی ‌برد.

میکروسکوپ پلاریزان. در این روش، ضخامت یک قطعه سنگ را که دارای کانی ‌های گوناگون است، به اندازه ‌ای کم می ‌کنند تا شفاف شود و نور از آن بگذرد. سپس آن را زیر میکروسکوپ پلاریزان بررسی می ‌کنند. اکنون از روی شکل ظاهری، نوع شکستگی، ضریب شکست نور، رنگ و دیگر ویژگی ‌ها، کانی را شناسایی می ‌کنند.

میکروسکوپ الکترونی. لایه ‌ی نازکی از کانی را با این میکروسکوپ مطالعه می ‌کننند. باریکه ‌ی الکترونی به کانی برخورد می ‌کند و بخشی از آن به کانی جذب می ‌شود که سایه‌ ای از کانی روی صفحه ‌ی ویژه‌ای به وجود می ‌آورد. بررسی این سایه از نظر شکل ظاهری، شکستگی ‌ها و ساختمان درونی کانی ‌ها، به شناسایی کانی می ‌انجامد.

پرتو ایکس. این روش در شناسایی کانی‌ ها، به‌ ویژه کانی ‌هایی که ترکیب شیمیایی مشابهی دارند، بسیار کارآمد است. پرتوهای ایکس را به بلور کانی می ‌تابانند. بخشی از این پرتوها از کانی می‌ گذرد و بخشی پس از برخورد با ذره‌ هایی که در گوشه ‌های شبکه ‌ی بلور کانی قرار دارند، بازتاب می ‌یابد. با برسی عکس به دست آمده از اثر این پرتوها بر فیلم عکاسی، می ‌توان کانی مورد نظر را شناسایی کرد.

ادامه نوشته

ویژگی ‌های کانی ‌ها

۱-کانی ‌ها چیزهای همگنی هستند؛ یعنی، ویژگی ‌های فیزیکی و شیمیایی همه‌ ی ذره ‌های سازنده‌ ی آن ‌ها، یکسان است. برای مثال، اگر یک قطعه هالیت(نمک خوراکی) را به ذره‌ های بسیار کوچکی بشکنیم، همه‌ ی ذره‌ های به دست آمده، مزه ‌ی شوری دارند، به سادگی در آب حل می شوند و دیگر ویژگی ‌های نمک را نشان می ‌دهند.

۲- کانی ‌ها مواد بلوری و جامدی هستند؛ یعنی، ذره ‌های سازنده ‌ی آن ‌ها بر اساس نظم و قانون معینی کنار هم قرار گرفته ‌اند؛ به نحوی که، همه ‌ی سطح‌ های بیرونی یک کانی، صاف است. شکل بلوری و منظم کانی ‌ها از آرایش اتم ‌ها و مولکول ‌های درونی آن ‌ها ناشی می ‌شود.

۳- هر کانی ترکیب شیمیایی ثابتی دارد.برای مثال، پیریت همیشه FeS₂ و کلسیت CaCO₃ همواره است. البته، در برخی کانی ‌ها ممکن است نسبت برخی عنصرها تغییر کند. برای مثال، در کانی الوین( FeMgSiO₄ ) ممکن است درصد آهن و منیزیم از بلوری به بلوری دیگر، از صفر تا صد درصد تغییر کند.

۴- برخی کانی ‌ها، مانند طلا، از یک عنصر درست شده ‌اند.

البته، طلا کم ‌تر به صورت خالص یافت می ‌شود. بلورهای مکعبی و زرد رنگ طلا، اگر با نقره همراه باشند، روشن ‌تر و اگر با مس همراه باشند، قرمزتر به نظر می ‌رسند. بسیار از کانی ‌ها از دو یا چند عنصر متفاوت هستند که با هم مخلوط شده و ماده ‌ی مرکبی به وجود آورده‌اند. برای مثال، فراوان ‌ترین کانی، یعنی کوارتز، ترکیبی از سیلیسیم و اکسیژن است.

 

ادامه نوشته

سنگ‌هاي كربناته

سنگ‌هاي كربناته حدود 0/020 سنگ‌هاي رسوبي را تشكيل مي‌دهند و تقريباً هميشه خالص مي‌باشند. اين سنگ‌ها عمدتاً از كاني‌هاي كربناته، نظير كلسيت CaCo₃ ، اراگونيت CaCo₃ و دولوميت Camg(Co₃)₂ تشكيل شده‌اند بعلت فعاليت يخچال‌ها در پلئيتوسن (Pleistocene) رسوبات كربناته درياهاي كم عمق كنوني توسعه زيادي ندارند. ولي در گذشته درياهاي كم عمق شبيه بخش جنوبي خليج فارس متناوباً بخش وسيعي از كره زمين را مي‌پوشاند كه منجر به تشكيل انباشته‌هاي ضخيمي از سنگ‌هاي آهكي شده است. عوامل مختلفي از قبيل درجه حرارت، شوري، عمق آب و ورود مواد تخريبي تشكيل سنگ‌هاي آهكي را كنترل مي‌نمايند.
اكثر رسوبات كربناته در مناطق گرم حدود 30 درجه جنوب و شمال خط استوا بوجود مي‌آيند. مطالعه و بررسي سنگ‌هاي كربناته بسيار با اهميت است زيرا حدود 50 درصد سنگ‌هاي مخزن نفت در دنيا و حدود 95 درصد سنگ‌هاي مخزن نفت و گاز ايران در اين گونه سنگ‌ها تشكيل شده است. بعنوان مثال سنگ مخزن نفت در سازند اسماري در جنوب و جنوب غرب ايران يكي از بهترين سنگ مخزن نفت در دنيا مي‌باشد. سنگ‌هاي كربناته داراي كاربردهاي شيميايي و صنعتي فراواني مي‌باشد بعنوان مثال اين گونه سنگ‌ها كارايي فراواني در صنعت ساختمان‌سازي چه به صورت مصالح و چه به صورت سنگ ساختماني مي‌باشند ايران از جهت دارابودن اين گونه معادن بسيار غني است.

در جاي‌جاي كشورمان اين گونه منابع با حجم بسيار مناسب نهفته است استان‌هاي امروزه داراي منابع فعال‌تري نسبت به اين‌گونه سنگ‌ها مي‌باشند عبارتند از استان قم، لرستان، اصفهان.... مي‌باشند. از طرف ديگر بررسي اينگونه سنگ‌ها براي شناسايي مناطق كارستيك حايز اهميت فراوان از جنبه آب‌شناسي و توريستي مي‌باشد. زيرا بسياري از منابع آب زيرزميني در استان‌هاي خشك ما در اين سنگ‌ها واقع باشند. از نظر توريستي نيز با بررسي اينگونه سنگ‌ها مي‌توان مناطق مستمر جهت شناسايي غار بني‌صدر را شناسايي شود.

ادامه نوشته

محلولهاي هيدروترمال و کانسارهاي گرمابي

محلولهاي هيدروترمال آبهاي گرم كاني‌ساز در طبيعت مسئول تشكيل بسياري از كانسارها و تجمعات موادمعدني هستند. مجموعه اين كانسارها علي‌رغم تفاوت‌هايي كه در نوع مواد معدني و حجم ذخيره دارند در اين نكته كه همگي از رسوبگذاري مواد محلول در آبهاي داغ، در فضاهاي خالي و شكستگي‌‌ها تشكيل شده‌اند، مشتركند.

اين آبهاي گرم كه اكثراً به شكل سلول‌هايي با جريان هم‌رفت (Convaction) در اطراف توده‌هاي آذرين نفوذي و يا مناطق آتشفشاني مشاهده مي‌شوند و حتي بعضي اوقات به شكل چشمه‌هاي كاني‌‌ساز در سطح زمين هم ظاهر مي‌شوند. با اين وجود آبهاي ماگمايي سهم بسيار ناچيزي در شكل‌‌گيري اين آبها دارند و بخش اعظم اين آبها از آبهاي جوي و زيرزميني فرورو منشاء مي‌گيرد و تنها ممكن است بخش كوچكي از آبهاي ماگمايي نيز به اين مجموعه افزوده شود. آبهاي فرورو برخي اوقات در حين حركت خود به سمت پايين در اعماق زمين به توده‌هاي نفوذي در حال سرد شدن و يا مخازن ماگمايي آتشفشان‌هاي فعال يا نيمه‌فعال برخورد مي‌‌كنند و در نتيجه حرارت و قابليت انحلال اين آبها افزايش مي‌يابد. ضمن اينكه ممكن است مقداري آب ماگمايي هم از طرف اين توده‌هاي در حال سرد شدن به اين آبها افزوده ‌شود. اين آبها پس از گرم شدن در نقطه بخصوصي به علت كاهش وزن مخصوص ناشي از افزايش دما در امتداد شكستگي‌ها و گسل‌ها شروع به صعود به سمت مناطق كم‌عمق‌تر را مي‌نمايند و در مسير، خود موادمعدني موجود در سنگهاي مسير نظير سرب، روي، طلا، مس، جيوه، نقره و غيره را حل نموده و با خود بالا مي‌آورند.

ادامه نوشته

گزارش کار از فیزیک 2

آشنایی با اصول انجام آزمایش و انواع خطاها	بررسی قانون اهم
قوانین کیرشهف و پل وتستون	بررسی رسانش الکتریکی و خطوط هم پتانسیل در صفحه گرافیت
پر و خالی شدن خازنها	نیروی وارد بر سیم حامل جریان در میدان مغناطیسی
مطالعه مدارهاي جريان متناوب	ترانسفورماتور
بررسی ظرفیت خازن و ضزیب دی الکتریک هوا	اسیلوسکوپ اشعه کاتدی

آزمايش دانه بندی خاک (روش مکانيکی)

هدف از انجام اين آزمايش تعيين حدودی از اندازه ذرات موجود در خاک که به صورت درصدی از وزن خشک خاک بيان می شود.اين آزمايش در طبقه بندی خاک ها نقش بسيار مهمی را ايفا می کند.زيرا در طبقه بندی خاک بايد از اندازه ذرات آن خاک تا حدودی آشنايی داشته باشيم.موارد ديگر استفاده از دانه بندي در طرح بتن وآسفالت است.خاكي كه خوب دانه بندي شده باشد داراي فضاي خالي كمتري بوده ودر نتيجه با به كار بردن آن در ساخت بتن سيمان كمتري مصرف مي شود.همين طور در ساخت آسفالت نيز قضيه به همين شكل است وخاك با دانه بندي خوب به قير كمتري نياز دارد. منظور از دانه بندی مکانيکی خاک جدا سازی دانه های خاک در اندازه های مختلف است .

وسايل مورد نياز :

1. الک: يک سری الک استاندارد مطابق آنچه که در جدول شماره 1 آورده شده است.

2. خاک : مقدار لازمی خاک جهت انجام آزمايش.

3. ترازو : با دقت 0.01 گرم.

4. گرمخانه يا owen .

5. وسايل شستشو - ظروفی تميز برای ريختن خاک در آنها-چکش پلاستيکی-فرچه.

ادامه نوشته

گزارش بازديد زمين شناسی جاده تهران - قم

سازند قم

نام سازند- نام اين سازند از شهر قم گرفته شده، ولي در گذشته به اسامي مختلف ناميده مي شده است: فودر و سودر به آن تشكيلات اوليگوميوسن، ريبن به آن نئوژن زيردريايي و فورون قسمتي از آن را مارن آكي تانين لپيدوسيكلينا دار قم ناميده است. گانسر و دوزي هم به آن سازند قم گفته اند.

محل برش الگو- براي مقطع نمونه آن، نقطه خاصي در نظر گرفته نشده است، ولي ناحيه ي نمونه ي آن را عموماً دركوه هاي حاشيه ي جنوب دشت قم مانند كوه ميل، دوچاه، دو برادر، نرداتي، خورآباد و شوراب كه سازند مزبور با مختصر تغييرات جانبي رخنمون دارد در نظر گرفته مي شود.

ضخامت- 1200 متر

سن- اليگوميوسن

وجود تناوبي از مارن ها و ماسه سنگ ها در محيط تپه ها , آن محيط را به صورت لايه لايه نمايش مي دهد که کاملا قابل مشاهده است . همچنين اگر دامنه تپه ها و کوه ها را به دقت بررسي کنيم قسمتهاي براقي را مي بينيم که همان ژيپس ها ( گچ ) هستند که در شرايط تبخيري تشکيل شده اند . در مورد جنس ماسه سنگ ها مي توان گفت که خرده سنگهاي قديمي تر که حاصل آتشفشان و تشکيل سنگ هاي آذرين است فرسايش يافته و ماسه سنگ را بوجود آورده اند . اين نوع از ماسه سنگ , ماسه سنگ گري وکي نام دارد . در منطقه ايستگاه اول سنگ هاي کوچک سبز رنگ ديده مي شود . اين سنگ ها , توف هاي منطقه کرج هستند که توسط رودخانه ها شسته شده و به اين منطقه رسيده اند . البته مي توان گفت سنگ هاي کوه هاي شمال تهران هم که از توف تشکيل شده اند مي توانند منشا اين سنگ ريزه ها باشند . در اين مناطق , سنگ رسوبي ديگري به نام کنگلومرا نيز يافت مي شود که حاصل ته نشين شدن توف ها , ماسه سنگ ها و قطعه سنگ هاي ديگر است .در اين نوع سنگ مي توان موادي مانند ماسه سنگ , توف و ژيپس را مشاهده کرد . در مورد عمر اين کنگلومرا ها مي توان گفت که عمر آنها کمتر از عمر توف هاي کرج است . زيرا توف هاي کرج از اجزاي تشکيل دهنده کنگلومرا هستند . در ضمن کنگلومراها از رسوب کردن و سخت شدن قطعات تخريب شده سنگ هاي بزرگتر نيز ساخته شده اند که ابعاد آنها درشتتر از 2 ميلي متر است

ادامه نوشته

خواص مکانيکي سنگها

از مهمترين خواص مکانيکي سنگها مي توان به ويژگيهاي مقاومتي و تغيير شکل پذيري سنگ اشاره کرد. در زير به بررسي هر يک از اين ويژگيها پرداخته و روش هاي تعيين آنها را مطرح مينمائيم. اما قبل از آن بايد به نحوه ي تهيه ي نمونه هاي آزمايشگاهي براي اندازهگيري خواص بپردازيم.

◄ مغزه گيري و آماده سازي نمونه:

براي انجام آزمايش هاي مقاومت کششي، مقاومت فشاري تک محوره، مقاومت فشاري سه محوره ،آزمايش مقاوت کششي غير مستقيم نيازمند نمونه هايي با استاندارد هاي مشخص مي باشيم. اين نمونه مغزه ناميده مي شود.

مغزه‌ها نماينده يك توده سنگ در آزمايشگاه مي‌باشند، اما به دليل اينكه يك قسمت كوچكي از توده سنگ هستند فقط اطلاعات كمي ولي با ارزشي را بيان مي‌كنند.

براي مغزه‌گيري از توده سنگ از حفاري چرخشي استفاده مي‌شود. مته‌هاي حفاري عامل انتقال انرژي از لوله حفاري به سنگ مي‌باشند كه اين انرژي به صورت چرخشي به سنگ وارد مي‌شود. مته‌ها بر اساس مواد تشكيل دهنده و برنده‌ها(cutter) به انواع مختلفي تقسيم مي‌شوند.

نوع مغزه‌گير	قطر نمونه(mm)
AX	1/30
BY	0/42
NX	7/54
NQ	6/47
HQ	5/63
PQ	0/85
BMLC	2/35
NMLC	9/51

بعد از مغزه گيري نمونه را بايد آماده سازي كرد. نمونه ها بايد استوانه‌اي باشند كه سر وته آنها توسط ارة فولادي يا الماسه بريده شده و تلرانس ناصافي آن زياد نباشد.سطوح جانبي نمونه بايد صاف و عاري از هر گونه ناهمواري شديد باشد و حداكثر در طول نمونه 5/0 ميليمتر باشد.سطوح انتهايي مغزه بايدبايكديگر موازي و عمود بر محور مركزي مغزه باشند.معمولاُ برا ي پرداخت نمودن سطوح انتهايي مغزه‌ها از دستگاه ساينده و سپس از پودرهاي خاصي براي از بين بردن تلرانس نمونه استفاده مي‌كنند.

بعد از بدست آمدن نمونه هاي استاندار ميتوان آزمايش هاي مختلف را بر روي آنها انجام داد. در قسمت هاي بعدي به اين موضوع پرداخته ميشود.

ادامه نوشته

کانسارهاى همراه با سنگهاى ماگمائى بازيک و اولترابازيکى

مواد معدنى مهمى که همزمان با سنگهاى بازيک واولترابازيک تشکيل مى شوند شامل Au, Cu, Co , V , Mn, Fe, Ti , Ni , Cr و عناصر خانواده پلاتين است.تقسيم بندى کانسارهاى وابسته به اين سنگها عبارتند از :

● توده هاى بازيک لايه اى (layered basic intrusion) با کانسارهاى Co,pd,pt,ti,Fe,Cr,Ni وv

● توده هاى همرا ه با آنورتوزيت ها

● کانسارهاى همراه با افيوليت ها

● کانسارهاى همراه با کربناتيت ها

● کانسار هاى همراه با سنگهاى آذرين قليايى

● کانسارهاى همراه با کيمبرليت ها

ادامه نوشته

کانسارهاى پلاسرى (placer deposits)

کانسارهاى پلاسرى انباشته هاى مکانيکى از نوع نهشته هاى نابرجا هستند که طى فرآيندهاى رسوبى تمرکز دهنده کانيهاى سنگين ،تشکيل مى گردند. تمرکز کانيهاى سنگين در اين فرآيندهاى رسوبى تمرکز دهنده کانيهاى سنگين ،تشکيل مى گردند. تمرکز کانيهاى سنگين در اين فرآيندها،جدايش ثقلى مکانيکى (mechinical durability) در مقابل هوازدگى(weathering)داشته باشند.

کانيهاى پلاسرى که بدرجات مختلف داراى ويژگيها فوق هستند عبارتند از :

کاسيتريت، کروميت، مس، الماس، گرونا، ايلمنيت، مگنتيت، پلاتين، روتيل، زير کن، ياقوت (کروندوم قرمز ruby) ، مونازيت (فسفات خاکهاى نادر ) (Ce,LA,Nd,Th)(Po4,Sio4) ، زينوتايم (xenotime=Ypo4)، سافير (shapire fine blue corundum)

ازآنجا که سولفيدها به آسانى متلاشى وتجزيه مى شوند،لذا به ندرت بصورت پلاسر تمرکز مى يابند ولى در زمان هائى مانند پرکامبرين که با کمبود آتمسفر اکسيد کننده روبرو بوده است،استثناهائى وجود داشته است.

ادامه نوشته

کانسارهاى نوع اسکارنى (Skarn-type ore deposits)

افيوليت به مجموعه اي از سنگ هاي مافيك واولترامافيك گفته مي شودكه ممكن است منظم يا لايه لايه باشند ويا در اثر تنش هاي زمين ساختي بايكديگر مخلوط شده باشند.به افيوليت؛ كمپلكس افيوليتيٍٍٍ ، سري افيوليتي، آميزه افيوليتي وسر انجام آميزه رنگين گفته شده كه از ميان آن ها واژه آمي اسکارن هاى واقعى از واکنش بين محلول هاى ماگمايى يا گرمابى در حرارت بالا با سنگهاى کربناته بوجود مى آيند ونوع کانيهاى تشکيل شده در آنها بستگى دارد به:

● ترکيب شيميايى و کانى شناختى سنگ کربناته

● ترکيب شيميايى محلول هاى ماگمايى يا گرمابى

● درجه حرارت محلولها وعمق آنها

از سوى ديگر گسترش زون اسکارنى ناشى از واکنش فوق بستگى به حجم محلولها، تخلخل مفيد،ميزان خرد شدگى ودرزه شدگى، و واکنش پذيرى سنگ کربناته دارد.

در مقابل اسکارن هاى واقعى، اسکارنوئيدها (هورنفلس هاى کالک سيليکاته) وجود دارد که در شرايط دگرگونى ناحيه ويا همبرى،بدون اضافه شدن محلول هاى ماگمايى يا گرمابى وتحت تاثير حرارت توده هاى نفوذى يا حرارتى ناشى از دگرگونى ناحيه اى بوجود مى آيند. اسکارنوئيدها در مقايسه با اسکارن هاى واقعى ريزدانه تر هستند وتغييرات کانى شناختى آنها بسيار کمى مى باشد.بى شک نمايانگر کانسارهايى از نوع اسکارن است که در آن کانسارهاى Cu-Mo در مجاورت توده نفوذى مونزونيتى، کانسارهاىPb-Zn,Cu با فاصله از توده نفوذى ودر امتداد گسل هاى قطع کننده سنگ کربناته وبالاخره رگه هاى طلا ونقره در امتداد رگچه ها وشکافها خيلى دورتر از توده نفوذى قرار گرفته اند.

بنابراين اسکارن هامهمترين منبع تنگستن ومس،آهن وموليبدن،سرب- روى ومقدار جزئى کبالت، طلا،نقره ،بيسموت، قلع،بريليوم وکانيهاى صنعتى ،گرافيت ،آسبست ولاستونيت،فلوگوپيت،تالک ،منيزيت، گارنت وفلوئوريت مى باشد.

ادامه نوشته