سنگ آذرين به هر نوع سنگ داراي بافت شيشه اي يا متبلور اطلاق ميشود که از طريق سرد شدن ماگما شکل گرفته اند. ماگما عمدتاً شامل مواد تشکيل دهنده سنگها (در حالت مذاب) است اما ممکن است در آن گاز و يا بلورهايي از کانيهاي مختلف نيز ديده شود. گازهاي موجود در ماگما ممکن است به حالت محلول در مذاب وجود داشته باشند يا اينکه بصورت يک فاز جداگانه همراه با آن حاضر باشند. با سرد شدن ماگما سنگ آذرين ايجاد ميشود. در حالتي که ماگما به سطح زمين برسد و در آنجا سرد شود باعث ايجاد سنگ آذرين خروجي ميشود اما در حالتي که زير زمين سرد شود ، سنگ آذرين دروني شکل ميگيرد. (خروجي = Volcanic = Extrusive) (دروني = Plutonic = Intrusive)

◄   انواع ماگما:
نوع هر ماگمايي بر اساس ترکيبات شيميايي آن ماگما تعيين ميشود. سه نوع متداول و کلي ماگما که شناخته شده اند ، در زير آمده اند. البته در ادامه راجع به انواع ديگر ماگما نيز بحث ميکنيم.
1. ماگما هاي بازالتي : 45 تا 52 درصد وزني آنها را سيليس تشکيل ميدهد. غني از Fe ، Mg و Ca و فقير از Na و K هستند.
2. ماگما هاي آندزيتي : 55 تا 65 درصد وزني آنها را سيليس تشکيل ميدهد. داراي مقدار متوسطي از Fe ، Mg ، Ca ، Na و K هستند.
3. ماگما هاي ريوليتي : 65 تا 75 درصد وزني آنها را سيليس تشکيل ميدهد. فقير از Fe ، Mg و Ca. و غني از Na و K هستند.

◄   گازهاي موجود در ماگما:
در اعماق زمين تقريباً همه ماگما ها داراي گازهاي محلول در مواد مذاب هستند ، اما به محض کم شدن فشار، بدليل بالا آمدن ماگما به طرف سطح زمين ، اين گازها يک فاز جدا تشکيل ميدهند (از ماگما خارج ميشوند). اين حالت درست شبيه به نوشابه هاي گازدار است که در فشار زياد داخل بطري ريخته شده اند. فشار زياد باعث ميشود تا گاز در مايعات (و مواد مذاب) ، به حالت محلول باقي بماند. اما به محض کاهش فشار ، مثل موقعي که درب يک بطري را باز ميکنيد ، گاز از حالت محلول خارج شده و فاز جداگانه اي را که به شکل حباب ديده ميشود ف تشکيل ميدهد. گازها باعث ميشوند تا ماگما ها خاصيت انفجاري به خود بگيرند. چون حجم آنها همزمان با کاهش فشار ، زياد ميشود.
ترکيبات گازي موجود در ماگما ها عبارتند از:
• عمدتاً H2O (بخار آب) و  مقداري CO2 (کربن دي اکسيد)
• مقادير کمتر گازهاي سولفور (گوگرد) ، کلرين (کلر) و فلورين ( فلور)
مقدار گازهاي موجود در ماگما به ترکيب شيميايي ماگما بستگي دارد. ماگما هاي ريوليتي معمولاً مقدار گازهاي محلول بيشتري نسبت به ماگما هاي بازالتي دارند.

◄   دماي ماگما:
اندازه گيري دماي ماگما خيلي مشکل است (به خاطر خطرات احتمالي) ، اما اندازه گيري هاي آزمايشگاهي و مشاهدات صحرايي محدود نشان ميدهند که دماي فوران ماگما هاي مختلف به شرح زير است:
• ماگماهاي بازالتي – 1000 تا 1200 درجه سلسيوس
• ماگماهاي آندزيتي – 800 تا 1000 درجه سلسيوس
• ماگماهاي ريوليتي – 650 تا 800 درجه سلسيوس

ويسکوزيته ماگما (گرانروي ماگما)
ويسکوزيته همان مقاومت دربرابر حرکت است. (مخالف رواني و سياليت). ويسکوزيته عمدتاً به ترکيب شيميايي و دماي ماگما بستگي دارد.
• ماگماهاي سيليسي ويسکوزيته بيشتري دارند. هرچه مقدار سيليس ماگما بيشتر شود گرانروي آن نيز بيشتر ميشود.
• هر چه دماي ماگما بيشتر باشد ، ويسکوزيته آن کمتر ميشود.
بنا به موارد ذکر شده نتيجه ميگيريم که ماگماهاي بازالتي گرايش به سياليت و روان بودن دارند (ويسکوزيته کم) ، اما با اين وجود ، آنها 10000 تا 1000000 مرتبه ويسکوز تر از آب هستند. ماگماهاي ريوليتي داراي ويسکوزيته بيشتري هستند که حدوداً 1 تا 100 ميليون بار بيشتر از ويسکوزيته آب است. توجه به اين نکته ضروري است که جامدات نيز داراي ويسکوزيته هستند اما مقدار آن خيلي زياد است (در حد تريليون بار بيشتر از ويسکوزيته آب). ويسکوزيته در تعيين خاصيت انفجاري ماگما نقش اساسي و مهمي دارد.

 

نوع ماگما

سنگ يکپارچه

ترکيب شيميايي

دما (سلسيوس)

ويسکوزيته (ژاسکال ثانيه)

مقدار گاز

بازالتي

بازالت

45-55% سيليس غني از Fe ، Mg ، Ca و فقير از K و Na

1000 - 120۰

۱۰ - ۱۰۳

کم

آندزيتي

آندزيت

55-65 % سيليس. مقدار متوسط Fe ، Mg ، Ca ، Na و K

800 - 1000

۱۰۳ - ۱۰۵

متوسط

ريوليتي

ريوليت

65-75 % سيليس. فقير از Fe ، Mg ، Ca و غني از K و Na

650 - 800

۱۰۵ - ۱۰۹

زياد